Publisistika

Alınan mallar geri qaytarılmır

2008-07-19T12:49:00.000+05:00

Universitetin ilk günlərini xatırlayıram. Hələ onda feodal məktəblərindən çıxmış, hind filmlərini sevən, günlük xərcini atasının deyinə-deyinə cibindən çıxarıb üstünə tulladığı parayla ödəyən bizə – XX əsrin son, XXI əsrin ilk tələbələrinə, azərbaycanlı gənclərə demişdilər hocalarım: “Kimsənin haqqını tapdalamayın, kimsəyə haqqınızı yedirməyin”!
O gündən bu yana niyə, nədən, nə üçün, nə səbəbə, nədən ötrü, nədən dolayı, nöşün və s. və i. kimi sualları bu avam və nadan camaatımızı bir yerə toplayıb onlara verməyi o qədər istəmişəm ki, onu bir allah bilir. Hətta bu arzumdan bir gün ürəyimin partlayacağını da gözləmişəm. Sözün düzü, gücüm olmayıb. Susa bilmişəm. Kimdi mənə qulaq asan?! İçimi didib bu suallar: Axı nəyə görə həmişə “abırlı” və “həyalı” olacağıq? Nə vaxta qədər “abrımıza sığınıb” susacağıq? Bu lallıqla hara qədər gedəcəyik?
İndi nədən güc aldım deyə soruşan olar birdən. Deyim də...
Əslində Amerika kəşf etməyəcəyəm və “Evrika” deyə bağırmaq da fikrim yoxdu. Sadəcə bu yaxınlarda pul qazanmaq niyyətilə (allah kasıbçılığın üzünü qara eləsin:() bir-iki qanunun nəşrilə bağlı iş gördüm. Fürsət düşmüşkən özüm də bu hüquqi savadsızlığdan əl çəkib bəzi (əlbəttə ki, ilk növbədə alış-verişlə bağlı) məqamlara göz qoydum. Nə görsəm yaxşıdır? Sən demə, “İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu varmış və necə də haqqı müdafiə edən, əkilən-biçilən xalqımıza həmdəm olan qanun imiş. Əslində bütün o Qanunu bura kopyalamaq pis olmazdı, amma... Amma yazını oxuyan hər kəsin sabahdan etibarən alış-veriş mərkəzlərinə hücumlarından ehtiyatlandım və... qız uşağının türmədə nə ölümü deyib özümü sığortaladım.
Sadəcə bir bəndi yazıya yerləşdirirəm. Diqqətlə oxuyun!
“İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun II fəslinin 7-ci maddəsinin 3-cü bəndində deyilir:
“- istehlakçının malı dəyişmək tələbi mal olduqda dərhal yerinə yetirilməli, zərurət olduqda onun keyfiyyəti, müvafiq tələb verilən andan 14 gün müddətində yoxlanılmalı və ya tərəflər arasında razılaşdırılmış müddət ərzində dəyişdirilməlidir”.
Amma, dəyişdirilirmi? Yoxsa mağazalarımızda “Alınan mallar geri qaytarılmır!” yazılmır? Bəlkə biz, haqqını bilməyən, tanımayan (bizim variantımızda) bədbəxt kütlə üstündən heç bircə gün keçməmiş aldığını heç dəyişə bilməyən camaat deyil? Özüdür ki, var!
İndi düşündüm də, yaxşı bəs biz buna bu Qanunun elə bax məhz bu bəndini əlimizdə bayraq edib istəmədiyimiz, razı qalmadığımız malı geri götürməklə çarə qılsaq (hərçənd “abrımız”, “həyamız” buna imkan verməz də, elə-belə deyirəm), onda necə, bizi eşidən, daha doğrusu, qanunun aliliyinə, dövlətimizin hökmünə riayət edərmi? İnanmıram!
Onda nə etməli?
Belə çıxır ki, bizim lap boş başımızın alın deyilən nahiyəsində yazılıb bu: “abrımıza”, “həyamıza” sığınmaq. Sığın, bala, sığın...

Bizim məhəllədə

2007-06-23T23:37:00.000+05:00

Yazıçı təxəyyülüm nə qədər güclü olsa da (baxmayaraq ki, təzə-təzə üzə çıxır), heç vaxt ağlıma da gəlməzdi ki, dayım bir gün qoyun kimi mələyəcək. Bir neçə “mə” eşidəndən sonra təxmin etdim ki, bu “mə” onun müştərilərinə çağırış siqnalıdır. Yəni it-qurdun (polis nəzərdə tutulur) gözündən qaçmaq, fikrindən yayınmaq üçün belə eləyirmiş.
Amma bu gün bir az da yazığım gəldi dayıma. O qədər məəldədi ki, artıq səsinin tonu da etiraz etməyə başladı. Bir az da hirsli, tərs və səbrsiz qoyunu xatırladırdı. Deyəsən, “mə”lərin sayı çox oldu.
Bu qonşuların da ki gözündən heç nə qaçmır. Hərə öz pəncərəsindən təəccüb dolu baxışlarla boylanıb səs gələn pəncərəni axtarırdı. Məhəlləmiz ağılsız briqadirlərin sayəsində (1-2 ilə bizim “Kubinka” “New New York”a çevrilməlidir axı) balaca, ucqar və əlçatmaz bir kəndi xatırlatsa da, bizdə heç vaxt mal-qara olmur. Odur ki, camaatın təəccübünü də anlamaq çətin məsələ deyildi.
Birdən dayım daha ucadan, sanki “harda qalmısan?!” mənasını daşıyan bir “mə” çıxartdı. Bilirsiz nə baş verdi? Təsəvvür eləməzsiz. Dayımın səsindən də uca, sərt və qınaqlı bir tərzdə mələyən bir səs məhəllənin o başından bu başına hücum çəkdi.
Aha, deyəsən dayım sakitləşdi. Sən demə, əsas qoyun gəlirmiş.
Bir az sonra pəncərələr bağlanmışdı. Daha dayım mələmirdi. O biri qoyunun da səsi gəlmirdi. Yağış da yağırdı. Bizim “Kubinka” kəndində günorta lomkasına qədər səssizlik hökm sürürdü.
Mən də yazırdım. Və bir də baxıb gördüm ki, ağ vərəqə qırmızı qələmlə yazıram (adətən bu qələmdən redaktədə istifadə edirəm).
Nahaq yerə demirlər ki, narkomaniya “ağ ölümdür” – QANSIZ ÖLÜM!
P.S. Həm də onu anladım ki, Allahın bəndəsinə qəzəbi tutanda əvvəlcə onun ağlını əlindən alır. Yəqin Allahın dayıma qəzəbi tutub...
13 oktyabr 2006

Kişilər mənim çörək ağacımdır

2007-06-22T23:41:00.000+05:00

Qadınlardan xahiş edirəm, mənim yanımda kişiləri söyməyin, pisləməyin, arxalarıyca danışmayın. Xətrimə dəyirsiz. Yemək yediyim boşqaba tüpürürəmmiş kimi hiss edirəm özümü. İşıq gələn tərəfə hürən it, çörək verən adama nankor adam kimi görürəm özümü.
Kişilər mənim çörək ağacımdır. Onlar olmasa, bir sətir də yazmaram. Nə oxuduqca ürəyiniz xarab olan şeirlərimi, nə dərdinizdən xəbər verən hekayələrimi, nə də elmə yeni-yeni töhfələr gətirmək yolunda gecəmi gündüzümə qatıb, işlədiyim məqalələrimi ortaya çıxara bilərəm.
Məsələn, onlardan biri lazımdır, ən azı ona görə ki, hisslərimi oyatsın, qadın kimi yaşamağa vadar etsin və bu duyğular gecənin bir aləmi 1-2 misralıq şeirə çevrilsin.
Başqa birisi lazımdır ona görə ki, arvadını salsın təpiyinin altına, xurd-xəşil eləsin, alıb-gətirdiyini başına çırpsın, pintiliyi üstə danlasın və hələ üstəlik, xəyanət də etsin. Sonra da mən, başımın düz işləyən vaxtı o yazıq arvada qınağımımı, mərhəmətimimi dilə gətirib, bir köşəlik hekayə yazım.
Biri də ona görə lazımdır ki, ona olan nifrət, sevgisinə duyduğum ehtiyac, əlim kəsilən vüsalı, yarı yolda qalmış arzularımın acığını çıxım. Sonra da böyüyüb, böyüyüb, şöhrət qaplarını açıb, bir gün yuxarıdan, laaaap yuxarıdan peşman vücuduna baxa bilim.
Kişilərlə işiniz olmasın. Onlar mənim dünənimdir, bu günümdür. Kişilər mənim gələcəyimdir, gələcək şöhrətimdir. Bir parça çörək pulum çıxır onlardan, daha doğrusu, onlardan aldığım ilhamın qusduğu cızma-qaralarımdan.
Mənim də bu ehtiyacımı ödəyir KİŞILƏR. Yaxşı-yaxşı fikirləşsəz, sizə də nə üçünsə lazımdır onlar. Söyməyə tələsməyin. Onlarsız ac qalarıq. Hər halda, acından yox, dərdlərindən ölmək daha yaxşıdır.

P.S. Amma ölmək üçün də hələ çox erkən...

25 oktyabr, 2006

Oğula hamilə ananın Qarabağ dərdi

2007-06-22T23:33:00.000+05:00

Mən artıq Qarabağ adlı dərddən iyrənirəm. İllərdir davam edən bu söz-söhbətdən ürəyim bulanır. Noolar, gəlin bir şey edək. Yorulmuşam "sülh, yaxud müharibə" kəlmələrini eşitməkdən. Noolursa, olsun. Təki bir şey olsun. Qərar verək, bitsin getsin bu iş. Nə mənə, nə sənə, nə də erməniyə lazım olmayan bu yorucu, üzücü və bitib-tükənmək bilməyən çərənləmələr öz sonunu, axırını tapmalıdır. Axı, biz nə vaxta qədər eyni dərdi çəkməliyik? Bəlkə bizim təzə dərdə ehtiyacımız var?! Bəlkə köhnə dərdi unutmaqçun təzə dərdə qapı açmalıyıq?!
Bilmirəm. Vallah, heç bilmək də, eşitmək də istəmirəm bu işlərin həlli yollarında söylənən fikirləri, aparılan söhbətləri. Nəyimə lazımdır axı sadə bir vətəndaşın, qucağı süd qoxan ananın Qarabağ dərdi. Mənə daxili problemləri, sosial çətinlikləri başdan aşsa da, Qarabağ dərdi olmayan bir məmləkəti verin ki, adam kimi yaşayıb, cəmiyyətə, insanlara lazımlı, gərəkli övlad böyüdüb Ana adıyla can yandırım. Mənə parçalanmayan, bölünməyən Vətənimi verin ki, gücümü göstərim.
Mənə Qarabağ dərdini yük etməyin. Vallah, əlimdən gələn bir şey yoxdur. Yenə də siz azdan - çoxdan bilirsiz. Dünyadan, siyasətdən, tarixdən xəbəriniz var. Oxumusuz, çox şeydən xəbərdarsız. Mən bilmirəm bu işləri. Ömrümün sonuna qədər dəridən - qabıqdan çıxsam da, öyrənib bir şey edə bilməyəcəyəm. Belə getsə, mən də bu yükü üstümdən atıb, oğlum üçün saxlayacağam. O ümidlə ki, bəlkə o bacardı. Amma məni "gorbagor ana" eləməyin. Torpaq altında Məhşəri gözləyən sümüklərimi oğluma - ağrı ilə, sancı ilə doğduğum canı bir, qanı bir oğluma söydürməyin. Qurban olum, məni mənə lənətlər yağdıran oğul böyütməyə vadar etməyin.
Silin səhifələrdən Qarabağ dərdini. Elə silin ki, oğlum oxuya bilməsin o tarixi. Elə silin ki, oğlum görməsin Xocalıda quruyan meyitləri. Qurban olum, oğlumun namusuna toxunmayın. İstəmirəm! Mənə - dişiylə, dırnağıyla oğul böyüdən anaya lazım deyil içində nifrət, kin daşıyan bir övlad. Mən insan böyütmək istəyirəm İNSANLARÇUN! Mən dünyanı VƏTƏN bilən, insanı - rəngindən, dilindən, dinindən, soyundan asılı olmayaraq QARDAŞ bilən insan doğmaq istəyirəm!!!
Ürəyim bulanır. Gicəllənir başım. Bir az başqa dad istəyirəm - ürəyimə xoş gələn, ağzımın tamını dəyişə biləcək dad, təzə dərd... Oğula hamilə anaya təzə dərd lazımdır, təzə dərd...
Silin tarixin vərəqlərindən Qarabağ dərdi səhifəsini. Atasını Qarabağ yolunda itirən oğlumla təzə həyata başlamaq istəyirəm. Söz verirəm, oğlum heç vaxt bilməyəcək atasını Qarabağ dərdinin udduğunu. Mən anayam. Analar yalan danışmağı bacarmasa da, bir şey uydurub deyərəm. Amma siz də unutdurun Qarabağ dərdini.
Qurban olum, bir şey edin...
17 oktyabr 2006